ها كه پيوسته ميرود * ( مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ ) * از زير اشجار يا قصور آن جوىهاى آب و شير و انگبين * ( يَوْمَ لا يُخْزِي اللَّه النَّبِيَّ ) * در روزى كه رسوا نسازد خداى پيغمبر را به عذاب و عدم شفاعت او در حق امت بلكه اعزاز و اكرام او فرمايد بادخال جنت و قبول شفاعت او دربارهء عاصيان امت ذكر تكفير سيئات و ادخال جنات بعنوان اطماع بجهة جريانست بر طريق عادت ملوك و اشعار بر آنكه از فضل او سبحانه است و تنبيه بر آنكه بنده بايد كه در ميان خوف و رجا باشد و ظرف متعلق است بقوله يدخلكم و قوله * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَه ) * عطفست بر النبى يعنى رسوا نسازد آنان را كه ايمان آورده‌اند كه با پيغمبر چه ايشان را در جنت جاى دهد و درخواست ايشان دربارهء ياران و خويشان قبول كند اين تعريض است به كسانى كه حق سبحانه اخزاى ايشان كند از اهل كفر و فسوق و استمالت از مؤمنان بر آنكه او سبحانه عاصم ايشانست از مثل حال كفار و فساق و گويند و الذين امنوا معه مبتدا است و خبر آن قوله * ( نُورُهُمْ يَسْعى ) * كه جملهء اسميه است يعنى كسانى كه ايمان آورده‌اند به آن چيز خود ايشان نورى كه خدا بايشان اعطا كرده بجهة طاعت ميشتابد و ميرود * ( بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ) * در پيش ايشان * ( وَبِأَيْمانِهِمْ ) * و بجانب راست ايشان وقتى كه بر صراط گذرند و اگر جملهء موصوله معطوف باشد بر النبى پس * ( نُورُهُمْ يَسْعى بَيْنَ أَيْدِيهِمْ ) * مبتدا و خبر خواهد بود بر طريق استيناف و از ابو عبد اللَّه ( ع ) ماثور است كه يسعى ائمة المؤمنين يوم القيمة بين ايدى المؤمنين و بايمانهم حتى ينزلوهم من الجنة يعنى پيشوايان اهل ايمان كه ائمه معصومينند يا ثواب ايشان روز قيامت در پيش ايشان و بجانب راست ايشان روند و ايشان را همراه خود برند تا آنكه آنها را فرود آرند در منازلى كه در بهشت داشته باشند و گويند اين نور از مواضع سجود و وضوى ايشان تا به دو بر وجهى روشن باشد كه بروشنى آفتاب غلبه كند و از ابن عباس مرويست كه در محل مرور بر صراط نور منافقان فرو مىرود مؤمنان خايف شوند از آنكه مبادا نور ايشان نيز فرو نشيند يا كم شود زبان بدعا گشوده * ( يَقُولُونَ رَبَّنا ) * گويند اى پروردگار ما * ( أَتْمِمْ لَنا ) * تمام گردان براى ما * ( نُورَنا ) * روشنى ما را و آن را كم مكن تا آنكه بسلامت از صراط بگذريم و در اخبار آمده كه انوار ايشان بسبب اعمال ايشان متفاوت باشد تا آنكه بعضى باشند كه نور ايشان از مواطى اقدام ايشان در نگذرد بجهة قلت اعمال ايشان پس گويند بار خدايا بفضل عميم خود نور ما را تمام گردان و گفته‌اند سابقان مانند برق خاطف بر صراط گذشته ببهشت